Wat voor dier is de beloega? 5 weetjes over de 'kanarie van de zee'

In dit artikel:

Voor de kust van Blankenberge is een beloega (witte walvis) gespot — een dier dat van nature in de ijskoude Arctische zeeën voorkomt, vooral rond Canada, en dus duizenden kilometers van zijn normale leefgebied verwijderd is. Beloega’s zijn tandwalvissen van 3–4,5 meter en leven doorgaans 35–50 jaar (soms tot ~80). Experts, onder wie Jan Haelters van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen, roepen op het dier niet te storen of op te jagen om zijn gezondheid niet in gevaar te brengen.

Vijf opvallende kenmerken:
1) Zeer vocaal: beluga’s staan bekend als de “kanarie van de zee” omdat ze continu communiceren met klik- en fluittonen. Hun bolle kop — de zogenaamde meloen — werkt als geluidsversterker en -richtinggever, essentieel voor sociale interactie en echolocatie. Geluidsoverlast van scheepvaart kan hun gehoor en gedrag verstoren.
2) Schijnbare glimlach: door flexibele lipspieren en een bol gezicht lijken beluga’s vaak te “glimlachen”. Onvergroeide nekwervels laten hen ook hun hoofd draaien, wat menselijke interpretaties van expressie versterkt.
3) Achteruit zwemmen: het ontbreken van een harde rugvin en beweeglijke nek maken het mogelijk dat beluga’s achteruit kunnen zwemmen en behendig manoeuvreren in ijskloven.
4) De "spion"-affaire: Hvaldimir, een beloega die in 2019 in Noorse wateren opdook met een tuigje gemarkeerd met verwijzingen naar Sint-Petersburg, voedde speculaties over mogelijke spionage of ontsnapte therapiedieren. Hvaldimir overleed later vermoedelijk aan een bacteriële infectie.
5) Paringspatroon en genetica: onderzoek in Bristol Bay (623 individuen) toont dat zowel mannetjes als vrouwtjes polygaam zijn, wat leidt tot veel halfbroers/halfzusters en helpt genetische diversiteit te behouden en inteelt te beperken.

Kortom: de verschijning van een beluga in Belgische wateren is uitzonderlijk en trekt terecht aandacht — zowel vanwege het fascinerende gedrag van de soort als vanwege zorgen over verstoring en de gezondheid van het dier. Lokale waarnemers en schepen worden gevraagd afstand te houden.