Het hele jaar biodivers met advies van tuinman Martin: 'Als het mooi in evenwicht is, is dat goed voor plant, dier, insect en mens'
In dit artikel:
"Biodiversiteit begint al in je tuin", zegt tuinman Martin Knol — en hij legt uit waarom een klein stukje groen bij je huis een groot verschil kan maken. Volgens hem draait het bij biodiversiteit vooral om balans: menselijke ingrepen (wegen, industrie, vervuiling) verstoren ecosystemen, wat niet alleen planten en dieren treft maar ook onze gezondheid via zaken als stress en luchtwegproblemen.
Praktisch advies van Knol begint onder de grond: gezonde, levende bodem met ruimte voor bodemdieren en micro-organismen is de basis. Bouw vervolgens de vegetatie op in lagen — lage planten, struiken en bomen — en verbind je tuin met andere groene plekken zodat vogels, vlinders en bijen zich kunnen verplaatsen. Pas dan kies je planten die nectar, voedsel, schuilplaatsen en overwinterplekken bieden zodat insecten hun volledige levenscyclus kunnen doorlopen.
Niet alleen inheemse soorten werken; ook sommige exoten leveren waarde, mits ze niet elk jaar tot op de tak teruggesnoeid worden. Een laurier- of ligusterhaag kan honderden organismen huisvesten en is een goede schuilplek voor vogels. Voor bijen en hommels zijn open, gemakkelijk toegankelijke bloemen belangrijk — voorbeelden zijn kamperfoelie, vlinderstruik, lavendel, rozen en wilde bloemen. Dichte bloemen (Knol noemt zijn toverhazelaar) trekken minder bestuivers aan, ook al bloeien ze vroeg in het jaar.
Klimaatverandering verandert het plantenpalet: drogere bodems zullen op termijn minder ruimte laten voor eiken en beuken, terwijl soorten als lavendel, rozemarijn, sering en brandkruid het juist beter gaan doen en veel insecten aantrekken. Een waarschuwing: beheer van bermen en akkerranden gaat vaak verkeerd; na de bloei wordt veel omgeploegd waardoor grondnestelende bijen en hommels verloren gaan. Daarom raadt Knol aan niet te spitten en natuurlijke structuren zoveel mogelijk te laten bestaan.
Kort samengevat: begin bij de bodem, creëer gelaagde beplanting, zorg voor verbindingen met de omgeving, kies bloeiende planten (ook sommige exoten) en pas je beheer aan — minder snoeien en niet omspitten — om een tuin of balkon te maken dat daadwerkelijk bijdraagt aan lokale biodiversiteit.