Dr. Bas: Spreken van Geelkerken had iets van de slang

In dit artikel:

In de Maranathakerk in ’t Harde hield de Academie voor Gereformeerde Theologie zaterdag een congres over dr. J.G. Geelkerken en het Schriftgezag — precies honderd jaar na de synode van Assen die Geelkerken in 1926 als predikant schorste vanwege zijn twijfel aan het letterlijk gesproken hebben van de slang in Genesis. Ongeveer zestig belangstellenden waren aanwezig.

Rector dr. A. Bas schetste Geelkerken als een ambivalente, strijdbare persoonlijkheid die slecht paste binnen de Gereformeerde Kerken: gevoelig voor aantasting van zijn naam, ontwijkend in zijn beantwoording van de negentien synodale vragen over zijn omstreden preek van 1924, en geneigd tot tegenvragen eerder dan heldere verklaringen. Volgens Bas weigerde Geelkerken de tekst van Genesis te aanvaarden als een historisch verhaal, waardoor zijn positie ongrijpbaar en controversieel werd.

Ds. L. Heres verdedigde dat vasthalten aan de zintuiglijke, historische werkelijkheid van Genesis 2–3 essentieel is voor de concrete werking van het Woord in leven en tucht: zonder historische verankering blijft morele reflectie vrijblijvend en mist kerkelijke tucht een aanwijsbaar fundament. Dr. H.T. Wendt illustreerde het verschil tussen methode en uitkomst met twee fictieve predikanten die beide tot een regionale zondvloed komen, maar op verschillende hermeneutische gronden. Wendt betoogde dat het geschil vooral draait om de vraag of men de Bijbel laat toetsen aan de bijbelse regels zelf of eigen inzichten boven de tekst stelt — eenzelfde verwijt dat aan Geelkerken werd gemaakt.

Verder spraken dr. Victor d’Assonville over het in 1981 gepubliceerde GKN-rapport "God met ons" en ds. J.R. Visser over de oud-oosterse achtergrond van de Bijbel. Het congres rekende de kwestie-Geelkerken tot een blijvend voorbeeld van hoe exegese, persoonlijkheid en kerkelijk gezag botsen binnen gereformeerde gemeenschappen.